30 στιγμές από τη ζωή και το έργο του...
Δημήτρης Κουκλουμπέρης
Τριάντα χρόνια μετά τον θάνατό του, ο Ανδρέας Παπανδρέου εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές και επιδραστικές προσωπικότητες της...
...Μεταπολίτευσης. Για μια μεγάλη μερίδα της ελληνικής κοινωνίας παραμένει ηγέτης που άφησε ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα, ταυτισμένος με τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης, της λαϊκής συμμετοχής και της εθνικής αξιοπρέπειας. Παρά τις έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις που προκάλεσε, η πορεία και η προσωπικότητά του εξακολουθούν να εμπνέουν και να απασχολούν τον δημόσιο διάλογο, ενώ σύμφωνα με δημοσκοπήσεις παραμένει ο δημοφιλέστερος πολιτικός της περιόδου της Μεταπολίτευσης.
Στο πλαίσιο του αφιερώματος για τον αείμνηστο ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ και πρώην πρωθυπουργό η «Εφ.Συν.» θυμάται τριάντα στιγμές και σταθμούς από τη ζωή και τη διαδρομή του.
1. Γεννιέται στη Χίο στις 5 Φεβρουαρίου 1919. Πατέρας του ο Γεώργιος Παπανδρέου, μετέπειτα πρωθυπουργός της Ελλάδας, και μητέρα του η Σοφία Μινέικο.
2. Σε ηλικία δεκαπέντε ετών, το 1934, κυκλοφορεί μαζί με άλλους τρεις συμμαθητές του το μαρξιστικό περιοδικό «Ξεκίνημα», που δημοσίευε άρθρα για τον σοσιαλισμό.
3. Tο 1939, μετά τη σύλληψή του από το καθεστώς Μεταξά, αναχώρησε για τις ΗΠΑ για σπουδές στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. Ακολούθησε ακαδημαϊκή καριέρα ως καθηγητής Οικονομικών σε σημαντικά Πανεπιστήμια όπως το Μπέρκλεϊ και το Πανεπιστήμιο στη Μινεσότα.
4. Το 1961 γύρισε στην Ελλάδα και έπειτα από πρόταση του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή ανέλαβε πρόεδρος του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ).
5. Στην πολιτική μπήκε το 1964 όταν εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής με την Ενωση Κέντρου.
6. Το 1965 πρωταγωνίστησε στην πολιτική σύγκρουση των Ιουλιανών στο πλευρό του πατέρα του Γεωργίου Παπανδρέου απέναντι στο Παλάτι.
7. Μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 συνελήφθη από τη χούντα και φυλακίστηκε, καθώς θεωρήθηκε κεντρικό πρόσωπο της υπόθεσης «Ασπίδα».
8. Το 1968 ίδρυσε στη Σουηδία το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (ΠΑΚ) αναπτύσσοντας αντιδικτατορική δράση από το εξωτερικό.
9. Στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 ίδρυσε το ΠΑΣΟΚ, παρουσιάζοντας τη διακήρυξη που έμελλε να αλλάξει τον πολιτικό χάρτη της Μεταπολίτευσης.
10. Το σύνθημα «Η Ελλάδα ανήκει στους Ελληνες» έγινε το πολιτικό σήμα κατατεθέν της πρώτης μεταπολιτευτικής περιόδου.
11. Οι φράσεις «Οχι στην ΕΟΚ», «Εξω από το ΝΑΤΟ» εξέφρασαν τη ριζοσπαστική αντιιμπεριαλιστική ρητορική της εποχής. Το «mea culpa» είναι ακόμα μία περίφημη φράση του (1988).
12. Το 1977 το ΠΑΣΟΚ αναδείχτηκε αξιωματική αντιπολίτευση με 25,34% εδραιώνοντας τον Ανδρέα ως βασικό αντίπαλο της Ν.Δ.
13. Βρέθηκε στο στόχαστρο δημοσιευμάτων και ισχυρισμών που τον συνέδεαν με τη «17 Νοέμβρη», κατηγορίες που ο ίδιος απέρριπτε κατηγορηματικά.
14. Στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981 πέτυχε ιστορική νίκη με 48,07% και έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός με το σύνθημα της «Αλλαγής».
15. Τα λόγια «από τον λαό, με τον λαό, για τον λαό» συμπύκνωσαν τη φιλοσοφία της πρώτης κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ.
16. Το 1982 προχώρησε στην αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης κλείνοντας το βαθύ τραύμα του Εμφυλίου.
17. Τον Ιανουάριο της ίδιας χρονιάς απέπεμψε εν πτήσει (!) τον υφυπουργό Εξωτερικών, Ασημάκη Φωτήλα, μια ενέργεια που χαρακτηρίστηκε ως πράξη αρχηγικής πυγμής.
18. Εξασφάλισε από την ΕΟΚ τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (ΜΟΠ), που παρείχαν σημαντικούς πόρους για την ελληνική οικονομία. Μάλιστα η Μάργκαρετ Θάτσερ είχε δηλώσει ότι «ποτέ δεν έφευγε από σύνοδο της ΕΟΚ χωρίς να έχει κερδίσει κάτι για τη χώρα του».
19. Το 1985 κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά τις εκλογές, πετυχαίνοντας κάτι που μέχρι τότε φάνταζε εξαιρετικά δύσκολο.
20. Η απόφασή του να μη στηρίξει τον Κωνσταντίνο Καραμανλή για δεύτερη θητεία στην Προεδρία της Δημοκρατίας προκάλεσε πολιτικό σεισμό.
21. Από τις κορυφαίες στιγμές του η «Πρωτοβουλία των 6» για τον αφοπλισμό και την ειρήνη, που συγκρότησαν οι Ανδρέας Παπανδρέου, Ιντιρα Γκάντι Μιγκέλ ντε λα Μαδρίδ, Ραούλ Αλφονσίν, Τζούλιους Νιερέρε και Ούλοφ Πάλμε. Επίσης μία από τις μεγάλες δοκιμασίες της πρωθυπουργίας του ήταν η κρίση με την Τουρκία τον Μάρτιο του 1987 με την έξοδο στο Αιγαίο του τουρκικού ερευνητικού σκάφους «Σισμίκ».
22. Το 1988 έδωσε μάχη για τη ζωή του στο νοσοκομείο Χέρφιλντ του Λονδίνου πραγματοποιώντας εγχείρηση καρδιάς.
23. Το λεγόμενο και «βρόμικο» 1989 βρέθηκε στο επίκεντρο του σκανδάλου Κοσκωτά, της μεγαλύτερης πολιτικής κρίσης της Μεταπολίτευσης. Παραπέμφθηκε στο Ειδικό Δικαστήριο, από το οποίο αργότερα αθωώθηκε επιστρέφοντας πολιτικά πιο ισχυρός.
24. Το 1993 επανεκλέχθηκε πρωθυπουργός για τρίτη φορά, διαψεύδοντας όσους πίστευαν ότι ήταν πολιτικά τελειωμένος.
25. Τον Απρίλιο του 1994 ο Ανδρέας είχε πει την ιστορική φράση «το ΠΑΣΟΚ είναι Κίνημα εξουσίας. Το ΠΑΣΟΚ ούτε χαρίζεται, ούτε κληρονομείται, ούτε τεμαχίζεται σε τιμάρια». Μερικούς μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο, οι Κώστας Σημίτης, Βάσω Παπανδρέου, Θόδωρος Πάγκαλος και Παρασκευάς Αυγερινός στο περίφημο «δείπνο των 4» είχαν επιχειρήσει ανεπιτυχώς να τον αμφισβητήσουν.
26. Παραιτείται από την πρωθυπουργία τον Ιανουάριο του 1996 μετά από πολύμηνη νοσηλεία στο Ωνάσειο, όπου «κατασκήνωναν» τα ΜΜΕ μετατρέποντας το καρδιοχειρουργικό κέντρο σε άτυπο press room. Πέθανε στις 23 Ιουνίου του ίδιου έτους στο σπίτι του στην Εκάλη λίγες μέρες πριν από το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ.
27. Ο θάνατός του έκανε όλη την Ελλάδα να δακρύσει και η κηδεία του μετατράπηκε σε τεράστια λαϊκή συγκέντρωση για τον αποχαιρετισμό του.
28. Δύο από τα τελευταία πρόσωπα που συνάντησε πριν φύγει ήταν οι Τηλέμαχος Χυτήρης και ο Νίκος Αθανασάκης, στους οποίους είχε αναθέσει να γράψουν ένα σημείωμα που θα διαβαζόταν στο συνέδριο, αλλά τους πρόλαβε το φευγιό του και έτσι το κείμενο παραμένει άγνωστο. Πρόσωπα εμπιστοσύνης του Ανδρέα ήταν επίσης ο Αντώνης Λιβάνης αλλά και ο Κώστας Λαλιώτης.
29. Η λαϊκή μουσική και ειδικά το ρεμπέτικο ήταν από τις μεγάλες του αγάπες. Το «Περιβόλι του Ουρανού» στην Πλάκα ένα από τα στέκια του, Ρίτα Σακελλαρίου και Σωτηρία Μπέλλου από τις καλλιτέχνιδες που θαύμαζε.
30. Ξεχωριστό κεφάλαιο της ζωής του Ανδρέα ήταν οι γυναίκες. Εκανε τρεις γάμους, με τη Δήμητρα Λιάνη-Παπανδρέου, τη Μαργαρίτα Παπανδρέου (με την οποία απέκτησε τέσσερα παιδιά, τον Γιώργο, τον Νίκο, τον Αντρίκο και τη Σοφία) και τη Χριστίνα Ρασσιά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου